Mazurski Park Krajobrazowy

 

 

POMNIKI PRZYRODY

 

     Zainteresowanie starymi, potężnymi drzewami w Polsce sięga czasów króla Władysława Jagiełły, który wydał edykt o potrzebie ochrony cisów. Władysław Szafer pisał: „Adam Mickiewicz po raz pierwszy sędziwe drzewa nazwał pomnika­mi, podnosząc je tym określeniem do rzędu pamiątek przeszłości godnych szacunku i ochrony na równi z ręką ludzką tworzonymi pomnikami historycznej sławy". Pomnikami przyrody są poszczególne stare drzewa lub całe ich grupy, np. aleje, których ochrona leży w interesie publicznym ze względów naukowych, estety­cznych, historyczno-pamiątkowych, zdrowotnych i społecznych, a przede wszys­tkim z uwagi na krajobraz.

Do końca 1999 r. uznano za pomniki przyrody na terenie Mazurskiego Parku Krajobrazowego 105 obiektów, w tym 4 głazy narzutowe i 101 drzew. Są to najczęściej stare dęby, występujące pojedynczo lub w grupach, sosny o ciekawych kształtach, malownicze aleje lipowe, a wśród głazów - granity i gnejsy.

Część z nich można łatwo zobaczyć, gdyż znajdują się we wsiach, na skraju lasu. Aleje doprowadzają do miejscowości i osad lub zabudowań leśniczówek.

Stare drzewa, aleje oraz zadrzewienia śródpolne (jabłonie, grusze, jarzębiny i inne), które oprócz dekoracyjnej roli w krajobrazie, pełniły kiedyś ważną rolę jako miejsca odpoczynku i schronienia w czasie posiłków ludzi i zwierząt pracujących w polu, są nieodzownym elementem w kształtowaniu malowniczego mazurskiego krajobrazu. Niekiedy wiążą się z nimi legendy, wspomnienia, uczucia tych, którzy w ich sąsiedztwie przeżyli życie lub też upamiętniają imiona bliskich oraz zasłużo­nych ludzi w naszym regionie.

 

Godnymi obejrzenia i łatwymi do odszukania w terenie są między innymi:

1. „Zakochana Para", para drzew, gdzie dąb obejmuje konarami sosnę - rosnąca 200 m na zachód od wsi Krutyń, przy drodze prowadzącej do „Plaży Krutyńskiej" nad Jeziorem Mokrym; dąb szypulkowy - obw. 200 cm, wys. 18 m, sosna zwyczajna -obw. 275 cm, wys. 27 m,

 

3. „Mazurski Dąb Bartny", dąb bartny rosnący na skraju rezerwatu „Zakręt", ok. 200 m w głąb lasu ścieżką obok „Dębu Krutyńskiego", pszczoły wymarzły w czasie ostrej zimy w 1979 r.; dąb szypulkowy - obw. 315 cm, wys. 28 m,

4. „Dąb nad Mukrem" im. Karola Małłka, rosnący na wschodnim brzegu Jeziora Mokrego w rezerwacie „Królewska Sosna", ok. l km od miejscowości Zgon, przy drugiej zatoce od Zgonu; dąb szypulkowy - obw. 552 cm, wys. 30 m,

 

5. „Królewska Sosna", ma rtwa, przy drodze biegnącej wzdłuż Jeziora Mokrego na wschodnim brzegu naprzeciwko ścieżki prowadzącej do „Dębu nad Mukrem", ok. l km od miejscowości Zgon; sosna zwyczajna - obw. 360 cm, wys. 35 m,

 

6. „Bracia Syjamscy", dęby rosnące w przy drodze leśnej, odchodzącej od drogi gruntowej prowadzącej z osady Kołoin do Cierzpięt, 200 m od leśniczówki Kołoin; zrośnięte l galęzią 2 dęby szyputkowe - o obw. 85 cm, 110 cm i wys. 10 m,

 

7. Dwa dęby szypułkowe przy siedzibie Nadleśnictwa Strzałowe, w miejscowości Lipowo; obw. 420 cm i 450 cm, wys. 28 m,

8. „Dąb Diany", największy dąb w Mazurskim Parku Krajobrazowym, rosnący w grądzie przy północno-zachodnim brzegu Jeziora Gardyńskiego; dąb szypulkowy -o obw. 610 cm, wys. 29 m,

 

9. „Dąb Oliwii", dąb kandelabrowy rosnący l km na południowy zachód od wsi Bobrówko; dąb szypulkowy - o obw. 440 cm, wys. 29 m,

 

10. Klon zwyczajny w miejscowości Nowy Most, przy drodze wiejskiej obok posesji W. Baby; obw. 345 cm, wys. 28 m,

 

11. Dąb szypułkowy we wsi Ukta, 50 m od skrzyżowania dróg Mrągowo - Mikołajki; obw. 332 cm, wys. 30 m,

 

12. Dąb szypułkowy we wsi Ukta, na placu Szkoły Podstawowej; obw. 330 cm, wys. 30 m,

 

13. Wierzba krucha we wsi Ukta, przy rozwidleniu dróg w kierunku wsi Wojnowo i Osiniak; obw. 302 cm, wys. 25 m,

 

14. Aleja lipowa we wsi Ukta, droga gruntowa od zlewni mleka do granicy lasu w kierunku osady Kamień; 23 lipy drobnolistne - o obw. od 208 do 430 cm, 3 klony pospolite o obw. od 202 do 250 cm; wys. drzew: 15-25 m,

15. Lipa drobnolistna we wsi Iznota przy drodze publicznej, biegnącej w lewo za mostem; obw. 302 cm, wys. 25 m,

 

16. Osiem klonów pospolitych w miejscowości Iznota, przy drodze publicznej; o obw. od 200 do 340 cm, wys. drzew: 20-25 m,

 

17. Lipa drobnolistna we wsi Niedźwiedzi Róg, 50 m od j. Śniardwy; obw. 390 cm, wys. 27 m,

18. Lipa drobnolistna, bartna w osadzie Kadzidłowo k. wsi Ukta, naprzeciw za­budowań W. Sucheckiego; pszczoły wymarzły w czasie ostrej zimy w 1979 r.; obw. 318 cm, wys. 25 m,

 

19. „Kłóć wiechowata", stanowisko rzadkiej rośliny wodnej występującej w jeziorze Lisunie Małe, w pasie trzcinowisk, w gminie Mikołajki - Nadleśnictwo Maskulińskie

 

20. Głaz narzutowy, różowy granit na półwyspie Kusnort na południowy wschód od Mikołajek; jest to największy głaz narzutowy w Mazurskim Parku Krajobra­zowym; obw. 1215 cm, wys. 2 m,

 

21.Głaz „Edward", szary granitognejs na zachód od osady Zakręt w gminie Piec-ki; obw. 680 cm, wys. 1,4 m,

 

22. „Dęby Królewskie" w miejscowości Ruciane Nida, przy szosie do Pisza po lewej stronie, naprzeciwko Wyłuszczarni Nasion; 2 dęby szypułkowe: „Dobko" o obw. 550 cm, wys. 29 m (bliżej ulicy) i „Gniewko" o obw. 470 cm, wys. 26 m.